Manyetik Siyah Kum Hakkında

Manyetik Siyah Kum Hakkında

Manyetik Siyah Kum Hakkında

Manyetik siyah kum, ağır, parlak, parça parça manyetik etkiye sahip, alüvyonlu topraklara verilen isim. Maden araştırmalarında black sand diye tabir edilen bu topraklar, thorium, titanium, tungsten, zirconium gibi çok farklı materyaller ile birlikte değerli madenleri (parça altın gibi) de içeriyor.

Akarsu, Dere, Nehir ve Arroyoslarda Manyetit Kumu

Genellikle yüksek seviyelerde manyetit kumu içeren yoğun koyu kumlar, dünya genelinde birçok akarsularda, derelerde, nehirlerde ve arrolarda (taşkın su dere yatakları) yaygın. Magnetit partikülleri, yüksek kütleleri ve yüksek yoğunlukları nedeniyle, akarsu ve arrolarda (yıl boyunca kuru olan taşkın su dere yatakları) ve kıyılardaki bantlarda (özellikle yüksek su seviyesine yakın) aynı noktalarda toplanıyor: okyanuslar, koylar ve büyük göller gibi…

Tüm yoğun siyah kumlar manyetit değil! Bazı yoğun siyah kumlar ilmenit, titanomagnetit, (her ikisi de çoğu zaman bizim için de yararlı çünkü her biri titanyuma bağlanmış büyük miktarlarda manyetit içeriyor) monazit, toryum bakımından yüksek bir mineral cevheri veya ağır ama kırmızımsı renkli hematitler…

Siyah kumun ne kadarının manyetit olduğunu bulmanın en kolay yolu, bir kaba koyup kumun yüzeyi boyunca güçlü bir mıknatıs gezdirmek. Mıknatısa sadece magnetit yakalanacaktır. Titanohematit, monazit, minik değerli taş kristalleri (garnet, peridot, yakut, vb.) ve diğer herhangi bir manyetit olmayan bileşen büyük oranda geride bırakılacaktır. "Büyük ölçüde" diyoruz çünkü örneğin numunenin "kirliliğine" bağlı olarak, manyetik olmayan ayrılmaların en az yüzde 95'ini gerçekten elimine etmek iki ila beş manyetik ayırma geçişi gerektiriyor.

Hem manyetit siyah kum hem de hematit, demir oksitlerdir. Bunlar, pek çok biçimde ortaya çıkabilecek kompleks inorganik bileşenlerdir. Manyetik olan siyah kum içerisinde değerli metallere rastlanabilir.

TANIMI

Doğal manyetik kum: Kendisine bağlı başka manyetik mineraller ile en az yüzde 2’si manyetit taneler içeren 0,05-2,0 milimetre parçacık boyutlu koyu gri gevşek tortul kaya.

Plaserlerin dağılımı ve karakteristiği.

Manyetik kumlar uzun zamandır dünyanın birçok bölgesinde bilinmektedir. Antik çağ yazarlarının verdiği bilgilere göre Kinburn Yarımadası ve Yahorlık Körfezinin kıyısında manyetit içeren kumlar kullanılmış; bunlardan, korozyondan zarar görmeyen en iyi demir çeşitleri ortaya çıkmıştır.

Ortaçağda Valaam Adalarından birinin kıyısında zaman zaman siyah kumlar-mıknatıs taşı (manyetit) ortaya çıkmıştır. Keşişler bu kumu mürekkep kurutmak için kullanmışlardır. 1791 yılında İngiliz amatör mineralog U. Gregor, titanyumun bulunduğunu bildirdiği zaman, İngiltere’de Menakan Kentinin manyetik kumları hakkında yazmıştır.

Siyah kumun bir türü, ağır, parlak, kısmen ince kumun manyetit karışımından oluşan ve plaser yatak olarak bulunan bir türdür. Bir diğer türü ise ince bazalt parçalarından oluşan ve yanardağ yakınlarında yer alan sahillerde bulunandır.

Kimi sahillerin çoğunluğu siyah kumdan oluşmuşken, diğer sahil renkleri de (örneğin altın ve beyaz) özellikle fırtına sonrası kara kum tortularına sahiptir. Geniş dalgalar, erozyonun oluşturduğu yamaçların yüzeyinde görünür olan ağır mineral yataklarını ardında bırakarak, kum parçacıklarını ayrıştırabilir.

MANYETİK KUMUN TARİHÇESİ

Antik dönemlerde manyetik kum, (ferromıknatıslı malzemelerin içeriğinden ele edilen kum) doğrudan kazanım yolu ile demir elde etmek için kullanılıyordu ki belki de demirin kullanılması bu şekilde başlamıştır. Demir yapmayı öğrenen Chalybes, tam da Karadeniz’in kıyılarında yaşıyordu. Aristo, Chalybes’in demirden kum elde etmesine ilişkin şunları söylemiştir: “Chalybes, birkaç kez ülkesinin nehir kumunu temizledi ve içerisine ateşe dayanıklı bir madde ekleyerek bu özel yapımı fırınlarda eritti. Bu sayede metal gümüş rengi aldı ve paslanmadı.”

Karadeniz kıyılarındaki manyetik kumların iyileştirici özelliğe sahip olduğu, 19. yüzyıldan beri biliniyor. Çeşitli kronik rahatsızlıklardan kurtulan kıyı bölgelerinin sakinleri, bu kumların inanılmaz özelliklerini deneyimleyen ilk kişiler oldu. Fizikçiler, bilim insanları ve araştırma kuruluşları, manyetik kumun özellikleri ile ilgilenir oldular.

Manyetik siyah kumu el ile ayrıştırma yöntemi

Siyah kum, madenciler ve maden arayıcıları tarafından, bir yatak oluşumu olup olmadığını işaret etmek üzere kullanılırlar. Yatak maden faaliyetleri, çoğunluğu siyah kumdan oluşan bir konsantre üretir. Siyah kum konsantreleri, değerli metaller dışında ek değerler de içerir: nadir toprak elementleri, toryum, titanyum, volfram, zirkonyum. Diğerleri ise magmatik işlemler esnasında aşınma ve erozyonun ardından siyah kuma dönüşecek olan mineral takımı içerisinde parçalara ayrılırlar.

COĞRAFYASI

Lal taşı, topaz, yakut, safir ve elmas gibi çeşitli değerli taşlar, yataklarda bulunur ve yatak madenciliği açısından bu taşların kumları, siyah kum ve konsantrelerde yer alır. Mor veya yakut renkli lal kumu, çoğunlukla okyanus sahil yatakları üzerinde çarpıcı bir yüzey oluşturur.

Volkanik olmayan siyah kum sahillerinin bir örneği Malezya’daki Langkawi’de bulunur.

Manyetik kumlara en çok Kamçatka’da rastlanırken Ukrayna’daki Sevastapol’da da görülür. Bu kumun ana yoğunluğu Karadeniz kıyılarında olmak üzere Bulgaristan ve Gürcistan’da bulunur. Gürcistan kumu yüzde 2-3 oranında manyetit içerirken kimi yerlerde üst bölümlerde fakat küçük kısımlarda bu oran yüzde 70’e yükselir.

Bulgaristan’ın manyetik kum birikinti tortusu, Gürcülerinkine kıyasla daha geniş olsa da içeriğindeki manyetitin çok daha düşük olduğu gözlenir.

Gürcistan Sahillerinde Manyetik Kum

Anaklia’daki Kara Manyetik Kum Üzerinde Tedavi ve Dinlenme

Anaklia (Gürcistan)’da bulunan sahil mesire yeri, değerini düşük yoğunluklu manyetik alanın doğallığı ile manyetik kumun varlığından alıyor. Bu kumlar, andezin yönünden hayli zengin olan Zema Svaneti’nin dağları boyunca akan Inguri nehri suları tarafından taşınarak oluşuyor. Gürcistan’daki Karadeniz (Ureki, Grigoleti, Shekvetili) kıyılarının mesire sayısı, manyetik kum içermesine rağmen Anaklia, bunlarla kıyaslandığında sürdürülebilir kurak iklimi, saf deniz suyu ve yeni otelleri gibi tartışmasız pek çok avantaja sahip.

Güçlü manyetik siyah kumların doğal oluşumu, İtalya, Karadeniz veya Kosta Rika gibi çeşitli bölgelerde biliniyor. Bu kumlar genellikle volkanik kökenli. Birincil kayanın erozyonundan sonra, ağır kumlar alüvyal çökeltilerde birikiyor. Yüksek demir oksit içeriği nedeniyle, bazı yataklar demir cevheri olarak da madencilikte kullanılıyor.